شعر"ای وای مادرم" سرودۀ استاد شهریار را در اینجا بشنوید
مدت برنامه : 11 دقیقه دیوان استاد شهریار
دیوان اشعار استاد شهریار
| تبليغات | X |
فرزند آقا سید اسماعیل موسوی معروف به حاج میر آقا خشکنابی در سال 1325 هجری قمری (شهریور ماه 1286 هجری شمسی) در بازارچه میرزا نصرالله تبریزی واقع در چایکنار چشم به جهان گشود. در سال 1328 هجری قمری که تبریز آبستن حوادث خونین وقایع مشروطیت بود پدرش او را به روستای قیشقورشان و خشکناب منتقل نمود. دوره کودکی استاد در آغوش طبیعت و روستا سپری شد که منظومه حیدربابا مولود آن خاطراتست. در سال 1331 هجری قمری پدرش او را برای ادامه تحصیل به تبریز باز آورد و او را در نزد پدر شروع به فراگیری مقدمات ادبیات عرب نموده و در سال 1332 هجری قمری جهت تحصیل اصول جدید به مدرسه متحده وارد گردید و در همین سال اولین شعر رسمی خود را سرود و سپس به آموختن زبان فرانسه و علوم دینی نیز پرداخته و از فراگیری خوشنویسی نیز دریغ نمیکرد که بعدها کتابت قرآن، ثمره همین تجربه میباشد.
در سیزده سالگی اشعار شهریار با تخلص بهجت در مجله ادب به چاپ میرسید. در بهمن ماه 1299 خورشیدی برای اولین بار به تهران مسافرت کرده، و در سال 1300 توسط لقمان الملک جراح در دارالفنون به تحصیل میپردازد. شهریار در تهران تخلص بهجت را نپسندیده و تخلص شهریار را پس از دو رکعت نماز و تفأل از حافظ میگیرد.
غم غریبی و غربت چو بر نمیتابم روم به شهر خود و شهریار خود باشم
شهریار از بدو ورود به تهران با استاد ابوالحسن صبا آشنا شده و نواختن سه تار و مشق ردیفهای سازی موسیقی ایرانی را از او فرا میگیرد. او همزمان با تحصیل در دارالفنون به ادامه تحصیلات علوم دینی میپرداخت و در مسجد سپهسالار در حوزه درس سید حسن مدرس حاضر میشد.
درسال 1303 وارد مدرسه طب میشود واز این پس زندگی شور انگیز و پرفراز و نشیب او آغاز میشود. در سال 1313 و زمانی که شهریار در خراسان بود پدرش حاج میرآقا خشکنابی فوت میکند. او سپس در سال 1314 به تهران بازگشته و از این پس آوازه شهرت او از مرزها فراتر میرود. شهریار شعر فارسی و ترکی آذربایجانی را با مهارت تمام میسراید و در سالهای 1329 تا 1330 اثر مشهور خود حیدر بابایه سلام را میسراید. گفته میشود گه منظومه "حیدربابا" در شوروی به 90 درصد زبانهای جمهوریهای آن ترجمه و منتشر شده است.
در تیر ماه 1331 مادرش درمیگذرد. در مرداد ماه 1332 به تبریز آمده و با یکی از بستگان خود به نام خانم عزیزه عمید خالقی ازدواج میکند که حاصل این ازدواج سه فرزند به نامهای شهرزاد و مریم و هادی هستند.
در حدود سالهای 1346 آغاز به نوشتن قرآن، به خط نسخ نموده که یک ثلث آن را به اتمام رسانده و دیوان اشعار فارسی استاد نیز چندین بار چاپ و بلافاصله نایاب شده است. در مدت اقامت در تبریز سهندیه را میسراید. در سال 1350 مجدداً به تهران مسافرت نموده و تجلیلهای متعددی از شهریار به عمل میآید. ولی در سال 1354 داغ دیگری از فوت همسر به دلش مینشیند.
در سال 1357 شهریار با حرکت انقلاب همصدا شد. در اردیبهشت ماه سال 1363 تجلیل باشکوهی از استاد در تبریز به عمل آمد. شهریار به لحاظ اشتهار در سرودن اشعار کم نظیر در مدح امیر مومنان و ائمه اطهار به شاعر اهل بیت شهرت یافته است.
شهریار در سالهای آخر عمر در تهران اقامت داشت. دوست داشت به شیراز برود و در آرامگاه حافظ باشد ولی بعد از این فکر منصرف شد و به تبریز رفت. او آخرین روزهای عمرش در بیمارستان مهر تهران بستری شد و در 27 شهریور ماه 1367 در همان بیمارستان او پس از یک دوره بیماری درگذشت و بنا بر وصیتش او را در مقبرةالشعرا به خاک تبریز سپردند.
به قـلم جـناب آقاي زاهـدي دوست استاد
اصولاً شرح حال و خاطرات زندگي شهـريار در خلال اشعـارش خوانده مي شود و هـر نوع تـفسير و تعـبـيـري کـه در آن اشعـار بـشود به افسانه زندگي او نزديک است و حقـيـقـتاً حيف است که آن خاطرات از پـرده رؤيا و افسانه خارج شود.
گو اينکه اگـر شأن نزول و عـلت پـيـدايش هـر يک از اشعـار شهـريار نوشـته شود در نظر خيلي از مردم ارزش هـر قـطعـه شايد ده برابر بالا برود، ولي با وجود اين دلالت شعـر را نـبايد محـدود کرد.
شهـريار يک عشق اولي آتـشين دارد که خود آن را عشق مجاز ناميده. در اين کوره است که شهـريار گـداخـته و تصـويه مي شود. غالـب غـزلهـاي سوزناک او، که به ذائـقـه عـمـوم خوش آيـنـد است، يادگـار اين دوره است. اين عـشـق مـجاز اسـت کـه در قـصـيـده ( زفاف شاعر ) کـه شب عـروسي معـشوقه هـم هـست، با يک قوس صعـودي اوج گـرفـتـه، به عـشق عـرفاني و الهـي تـبديل مي شود. ولي به قـول خودش مـدتي اين عـشق مجاز به حال سکـرات بوده و حسن طبـيـعـت هـم مـدتهـا به هـمان صورت اولي براي او تجـلي کرده و شهـريار هـم با زبان اولي با او صحـبت کرده است.
بعـد از عـشق اولي، شهـريار با هـمان دل سوخـته و دم آتـشين به تمام مظاهـر طبـيعـت عـشق مي ورزيده و مي توان گـفت که در اين مراحل مثـل مولانا، که شمس تـبريزي و صلاح الدين و حسام الدين را مظهـر حسن ازل قـرار داده، با دوستـان با ذوق و هـنرمـنـد خود نـرد عـشق مي بازد. بـيـشتر هـمين دوستان هـستـند که مخاطب شعـر و انگـيزهًَ احساسات او واقع مي شوند. از دوستان شهـريار مي تـوان مرحوم شهـيار، مرحوم استاد صبا، استاد نـيما، فـيروزکوهـي، تـفـضـلي، سايه و نگـارنده و چـند نـفر ديگـر را اسم بـرد.
شرح عـشق طولاني و آتـشين شهـريار در غـزلهـاي ماه سفر کرده، توشهً سفـر، پـروانه در آتـش، غـوغاي غـروب و بوي پـيراهـن مشـروح است و زمان سخـتي آن عـشق در قـصيده پـرتـو پـايـنده بـيان شده است و غـزلهـاي يار قـديم، خـمار شـباب، ناله ناکامي، شاهـد پـنداري، شکـرين پـسته خاموش، تـوبـمان و دگـران و نالـه نوميـدي و غـروب نـيـشابور حالات شاعـر را در جـريان مخـتـلف آن عـشق حکـايت مي کـند و غـزلهـا يا اشعـار ديگـري شهـريار در ديوان خود از خاطرات آن عـشق دارد از قـبـيل حالا چـرا، دستم به دامانـت و غـيره که مطالعـهً آنهـا به خوانندگـان عـزيز نـشاط مي دهـد.
عـشقهـاي عارفانه شهـريار را مي توان در خلال غـزلهـاي انتـظار، جمع و تـفريق، وحشي شکـار، يوسف گـمگـشته، مسافرهـمدان، حراج عـشق، ساز صبا، و ناي شـبان و اشگ مريم، دو مرغ بـهـشتي و غـزلهـاي ملال محـبت، نسخه جادو، شاعـر افسانه و خيلي آثـار ديگـر مشاهـده کرد. براي آن که سينماي عـشقي شهـريار را تـماشا کـنيد، کافي است که فـيلمهاي عـشقي او را که از دل پاک او تـراوش کرده در صفحات ديوان بـيابـيد و جلوي نور دقـيق چـشم و روشـني دل بگـذاريـد هـرچـه ملاحـضه کرديد هـمان است که شهـريار مي خواسته است. زبان شعـر شهـريار خـيلي ساده است.
محـروميت و ناکامي هاي شهـريار در غـزلهـاي گوهـر فروش، ناکامي ها، جرس کاروان، ناله روح، مثـنوي شعـر، حکـمت، زفاف شاعـر و سرنوشت عـشق به زبان شهـريار بـيان شده است و محـتاج به بـيان من نـيست.
خيلي از خاطرات تـلخ و شيروين شهـريار از کودکي تا امروز در هـذيان دل، حيدر بابا، موميايي و افسانهً شب به نـظر مي رسد و با مطالعـه آنهـاخاطرات مزبور مشاهـده مي شود.
شهـريار روشن بـين است و از اول زندگي به وسيله رویأ هـدايت مي شده است. دو خواب او که در بچـگي و اوايل جـواني ديده، معـروف است و ديگـران هـم نوشته اند.
اولي خوابي است که در سيزده سالگي موقعـي که با قـافله از تـبريز به سوي تهـران حرکت کرده بود، در اولين منزل بـين راه - قـريه باسمنج - ديده است؛ و شرح آن اين است که شهـريار در خواب مي بـيـند که بر روي قـلل کوهـها طبل بزرگي را مي کوبـند و صداي آن طبل در اطراف و جـوانب مي پـيچـد و به قدري صداي آن رعـد آساست که خودش نـيز وحشت مي کـند. اين خواب شهـريار را مي توان به شهـرتي که پـيدا کرده و بعـدها هـم بـيشتر خواهـد شد تعـبـير کرد.
خواب دوم را شهـريار در 19 سالگـي مي بـيـند، و آن زماني است که عـشق اولي شهـريار دوران آخري خود را طي مي کـند و شرح خواب مجملا آن است که شهـريار مـشاهـده مي کـند در استـخر بهـجت آباد ( قـريه يي واقع در شمال تهـران که سابقاً آباد و با صفا و محـل گـردش اهـالي تهـران بود و در حال حاضر جزو شهـر شده است) با معـشوقعهً خود مشغـول شـنا است و غـفلتاً معـشوقه را مي بـيـند که به زير آب مي رود، و شهـريار هـم بدنبال او به زير آب رفـته، هـر چـه جسـتجو مي کـند، اثـري از معـشوقه نمي يابد؛ و در قعـر استخر سنگي به دست شهـريار مي افـتد که چـون روي آب مي آيد ملاحضه مي کـند که آن سنگ، گوهـر درخشاني است که دنـيا را چـون آفتاب روشن مي کند و مي شنود که از اطراف مي گويند گوهـر شب چـراغ را يافته است. اين خواب شهـريار هـم بـدين گـونه تعـبـير شد که معـشوقـه در مـدت نـزديکي از کف شهـريار رفت و در منظومهً ( زفاف شاعر ) شرح آن به زبان شهـريار به شعـر گـفـته شده است و در هـمان بهـجت آباد تحـول عـارفانه اي براي شهـريار دست مي دهـد که گـوهـر عـشق و عـرفان معـنوي را در نـتـيجه آن تحـول مي يابد.
شعـر خواندن شهـريار طرز مخصوصي دارد - در موقع خواندن اشعـار قافـيه و ژست و آهـنگ صدا هـمراه موضوعـات تـغـيـير مي کـند و در مـواقـع حسـاس شعـري بغـض گـلوي او را گـرفـته و چـشـمانـش پـر از اشک مي شود و شـنونده را کاملا منـقـلب مـي کـند.
شهـريار در موقعـي که شعـر مي گـويد به قـدري در تـخـيل و انديشه آن حالت فرو مي رود که از موقعـيت و جا و حال خود بي خـبر مي شود. شرح زير نمونهً يکي از آن حالات است که نگـارنـده مشاهـده کرده است:
هـنـگـامي که شهـريار با هـيچ کـس معـاشرت نمي کرد و در را به روي آشنا و بـيگـانه بـسته و در اطاقـش تـنـها به تخـيلات شاعـرانه خود سرگـرم بود، روزي سر زده بر او وارد شدم، ديـدم چـشـمهـا را بـسـته و دسـتـهـا را روي سر گـذارده و با حـالـتي آشـفـته مرتـباً به حـضرت عـلي عـليه السلام مـتوسل مي شود. او را تـکاني دادم و پـرسيدم اين چـه حال است که داري؟ شهـريار نفـسي عـميـق کشيده، با اضهـار قـدرداني گـفت مرا از غرق شدن و خـفگـي نجات دادي. گـفـتم مگـر ديوانه شده اي؟ انسان که در توي اطاق خشک و بي آب و غـرق و خفـه نمي شود. شهـريار کاغـذي را از جـلوي خود برداشتـه به دست من داد. ديدم اشعـاري سروده است که جـزو افسانهً شب به نام سـنفوني دريا ملاحضه مي کـنـيد.
شهـريار بجـز الهـام شعـر نمي گويد. اغـلب اتـفاق مي افـتد که مـدتـهـا مي گـذرد، و هـر چـه سعـي مي کـند حتي يک بـيت شعـر هـم نمي تـواند بگـويد. ولي اتـفاق افـتاده که در يک شب که موهـبت الهـي به او روي آورده، اثـر زيـبا و مفصلي ساخته است. هـمين شاهـکار تخـت جـمشيد، کـه يکي از بزرگـترين آثار شهـريار است و با اينکه در حدود چـهـارصد بـيت شعـر است در دو سه جـلسه ساخـته و پـرداخـته شده است.
شهـريار داراي تـوکـلي غـيرقـابل وصف است، و اين حالت را من در او از بدو آشـنايي ديـده ام. در آن موقع که بعـلت بحـرانهـاي عـشق از درس و مـدرسه (کـلاس آخر طب) هـم صرف نظر کرده و خرج تحـصيلي او بعـلت نارضايتي، از طرف پـدرش قـطع شده بود، گـاه مي شد که شهـريار خـيلي سخت در مضيقه قرار مي گـرفت. به من مي گـفت که امروز بايد خرج ما برسد و راهي را قـبلا تعـيـيـن مي کرد. در آن راه که مي رفـتـيم، به انـتهـاي آن نرسيده وجه خرج چـند روز شاعـر با مراجـعـهً يک يا دو ارباب رجوع مي رسيد. با آنکه سالهـا است از آن ايام مي گـذرد، هـنوز من در حيرت آن پـيش آمدها هـستم. قابل توجه آن بود که ارباب رجوع براي کارهاي مخـتـلف به شهـريار مـراجـعـه مي کردند که گـاهـي به هـنر و حـرفـهً او هـيچ ارتـباطي نـداشت - شخـصي مراجـعـه مي کرد و براي سنگ قـبر پـدرش شعـري مي خواست يا ديگـري مراجـعـه مي کرد و براي امـر طـبي و عـيادت مـريض از شهـريار استـمداد مي جـست، از اينـهـا مهـمـتر مراجـعـهً اشخـاص براي گـرفـتن دعـا بود.
خـدا شـناسي و معـرفـت شهـريار به خـدا و ديـن در غـزلهـاي جـلوه جانانه، مناجات، درس محـبت، ابـديـت، بال هـمت و عـشق، درکـوي حـيرت، قـصيده تـوحـيد ،راز و نـياز و شب و عـلي مـندرج است.
عـلاقـه به آب و خـاک وطن را شهـريار در غـزل عيد خون و قصايد مهـمان شهـريور، آذربايـجان، شـيون شهـريور و بالاخره مثـنوي تخـت جـمشـيد به زبان شعـر بـيان کرده است. الـبـته با مطالعه اين آثـار به مـيزان وطن پـرستي و ايمان عـميـقـي که شهـريار به آب و خاک ايران و آرزوي تـرقـي و تـعـالي آن دارد پـي بـرده مي شود.
تـلخ ترين خاطره اي که از شهـريار دارم، مرگ مادرش است که در روز 31 تـيرماه 1331 اتـفاق افـتاد - هـمان روز در اداره به اين جانب مراجعـه کرد و با تاثـر فوق العـاده خـبر شوم را اطلاع داد - به اتـفاق به بـيمارستان هـزار تخـتخوابي مراجـعـه کرده و نعـش مادرش را تحـويل گـرفـته به قـم برده و به خاک سپـرديم. حـالـتي که از آن مـرگ به شهـريار دست داده در منظومه اي واي مادرم نشان داده مي شود. تا آنجا که مي گويد:
مي آمديم و کـله من گيج و منگ بود
انگـار جـيوه در دل من آب مي کـنند
پـيـچـيده صحـنه هاي زمين و زمان به هـم
خاموش و خوفـناک هـمه مي گـريختـند
مي گـشت آسمان که بـکوبد به مغـز من
دنيا به پـيش چـشم گـنهـکار من سياه
يک ناله ضعـيف هـم از پـي دوان دوان
مي آمد و به گـوش من آهـسته مي خليـد:
تـنـهـا شـدي پـسـر!
شيرين ترين خاطره براي شهـريار اين روزها دست مي دهـد و آن وقـتي است که با دخـتر سه ساله اش شهـرزاد مشغـول و سرگـرم ا ست.
شهـريار در مقابل بچـه کوچک مخـصوصاً که زيـبا و خوش بـيان باشد، بي اندازه حساس است؛ خوشبختانه شهـرزادش اين روزها همان حالت را دارد که براي شهـريا 51 ساله نعـمت غـير مترقبه اي است، موقعي که شهـرزاد با لهـجـه آذربايجاني شعـر و تصـنيف فارسي مي خواند، شهـريار نمي تواند کـثـرت خوشحالي و شادي خود را مخفي بدارد.
شهـريار نامش سيد محـمـد حسين بهـجـت تـبـريـزي است. در اويل شاعـري (بهـجـت) تخـلص مي کرد و بعـداً دوباره با فال حافظ تخـلص خواست که دو بـيت زير شاهـد از ديوان حافظ آمد و خواجه تخـلص او را ( شهـريار ) تعـيـيـن کرد:
که چرخ سکه دولت به نام شهـرياران زد
روم به شهـر خود و شهـريار خود باشم
و شاعـر ما بهـجت را به شهـريار تـبـديل کرد و به هـمان نام هـم معـروف شد - تاريخ تـولـدش 1285 خورشيدي و نام پـدرش حاجي ميرآقا خشگـنابي است که از سادات خشگـناب (قـريه نزديک قره چـمن) و از وکـلاي مبرز دادگـستـري تـبـريز و مردي فاضل و خوش محاوره و از خوش نويسان دوره خود و با ايمان و کريم الطبع بوده است و در سال 1313 مرحوم و در قـم مـدفون شد.
شهـريار تحـصـيلات خود را در مدرسه متحده و فيوضات و متوسطه تـبـريز و دارالفـنون تهـران خوانده و تا کـلاس آخر مـدرسهً طب تحـصيل کرده است و در چـند مريض خانه هـم مدارج اکسترني و انترني را گـذرانده است ولي د رسال آخر به عـلل عـشقي و ناراحـتي خيال و پـيش آمدهاي ديگر از ادامه تحـصيل محروم شده است و با وجود مجاهـدتهـايي که بعـداً توسط دوستانش به منظور تعـقـيب و تکـميل اين يک سال تحصيل شد، معـهـذا شهـريار رغـبتي نشان نداد و ناچار شد که وارد خـدمت دولتي بـشود؛ چـنـد سالي در اداره ثـبت اسناد نيشابور و مشهـد خـدمت کرد و در سال 1315 به بانک کـشاورزي تهـران داخل شد و تا کـنون هـم در آن دستگـاه خدمت مي کند.
شهـرت شهـريار تـقـريـباً بي سابقه است، تمام کشورهاي فارسي زبان و ترک زبان، بلکه هـر جا که ترجـمه يک قـطعـه او رفته باشد، هـنر او را مي سـتايـند. منظومه (حـيـدر بابا) نـه تـنـهـا تا کوره ده هاي آذربايجان، بلکه به ترکـيه و قـفـقاز هـم رفـته و در ترکـيه و جـمهـوري آذربايجان چـنـدين بار چاپ شده است، بدون استـثـنا ممکن نيست ترک زباني منظومه حـيـدربابا را بشنود و منـقـلب نـشود.
شهـريار در تـبـريز با يکي از بـستگـانش ازدواج کرده، که ثـمره اين وصلت دخـتري سه ساله به نام شهـرزاد و دخـتري پـنج ماهـه بـه نام مريم است.
شهـريار غـير از اين شرح حال ظاهـري که نوشته شد؛ شرح حال مرموز و اسرار آميزي هـم دارد که نويسنده بـيوگـرافي را در امر مشکـلي قـرار مي دهـد. نگـارنـده در اين مورد ناچار بطور خلاصه و سربـسته نکـاتي از آن احوال را شرح دهـم تا اگـر صلاح و مقـدور شد بعـدها مفـصل بـيان شود:
شهـريار در سالهـاي 1307 تا 1309 در مجالس احضار ارواح که توسط مرحوم دکـتر ثـقـفي تـشکـيل مي شد شرکت مي کـرد. شرح آن مجالس سابـقـاً در جرايد و مجلات چاپ شده است؛ شهـريار در آن مجالس کـشفـيات زيادي کرده است و آن کـشـفـيات او را به سير و سلوکاتي مي کـشاند. در سال 1310 به خراسان مي رود و تا سال 1314 در آن صفحات بوده و دنـباله اين افـکار را داشتـه است و در سال 1314 که به تهـران مراجـعـت مي کـند، تا سال 1319 اين افـکار و اعمال را به شدت بـيـشـتـري تعـقـيت مـي کـند؛ تا اينکه در سال 1319 داخل جرگـه فـقـر و درويشي مي شود و سير و سلوک اين مرحـله را به سرعـت طي مي کـند و در اين طريق به قـدري پـيش مي رود که بـر حـسب دسـتور پـير مرشد قـرار مي شود که خـرقـه بگـيرد و جانشين پـير بـشود. تکـليف اين عـمل شهـريار را مـدتي در فـکـر و انديشه عـميـق قـرار مي دهـد و چـنـدين ماه در حال تـرديد و حـيرت سير مي کـند تا اينکه مـتوجه مي شود که پـيـر شدن و احـتمالاً زير و بال جـمع کـثـيري را به گـردن گـرفـتن براي شهـريار که مـنظورش معـرفـت الهـي است و کـشف حقايق است عـملي دشوار و خارج از درخواست و دلخواه اوست. اينجاست که شهـريار با توسل به ذات احـديت و راز و نيازهاي شبانه و به کشفياتي عـلوي و معـنوي مي رسد و به طوري که خودش مي گـويد پـيش آمدي الهـي او را با روح يکي از اولياء مرتـبط مي کـند و آن مقام مقـدس کليهً مشکلاتي را که شهـريار در راه حقـيقـت و عـرفان داشته حل مي کند و موارد مبهـم و مجـهـول براي او کشف مي شود.
باري شهـريار پس از درک اين فـيض عـظيم بکـلي تـغـيـير حالت مي دهـد. ديگـر از آن موقع به بعـد پـي بـردن به افـکار و حالات شهـريار براي خويشان و دوستان و آشـنايانش حـتي من مـشکـل شده بود؛ حرفهـايي مي زد که درک آنهـا به طور عـادي مـقـدور نـبود - اعـمال و رفـتار شهـريار هـم به مـوازات گـفـتارش غـير قـابل درک و عـجـيب شده بود.
شهـريار در سالهاي اخير اقامت در تهـران خـيلي مـيل داشت که به شـيراز بـرود و در جـوار آرامگـاه استاد حافظ باشد و اين خواست خود را در اشعـار (اي شيراز و در بارگـاه سعـدي) منعـکس کرده است ولي بعـدهـا از اين فکر منصرف شد و چون در از اقامت در تهـران هـم خسته شده بود، مردد بود کجا برود؛ تا اينکه يک روز به من گـفت که: " مـمکن است سفري از خالق به خلق داشته باشم " و اين هـم از حرفهـايي بود که از او شـنـيـدم و عـقـلم قـد نـمي داد - تا اين که يک روز بي خـبر از هـمه کـس، حـتي از خانواده اش از تهـران حرکت کرد وخبر او را از تـبريز گـرفـتم.
بالاخره سيد محـمد حسين شهـريار در 27 شهـريـور 1367 خورشيـدي در بـيـمارستان مهـر تهـران بدرود حيات گـفت و بـنا به وصيـتـش در زادگـاه خود در مقـبرةالشعـرا سرخاب تـبـريـز با شرکت قاطبه مـلت و احـترام کم نظير به خاک سپـرده شد. چه نيک فرمود:
براي ما شعـرا نـيـست مـردني در کـار کـه شعـرا را ابـديـت نوشـته اند شعـار
|
کـه به مـا سـوا فـکـندي هـمـه سـايـهً هـما را |
عـلي اي هـماي رحـمت تـو چـه آيـتي، خـدا را |
|
بـه عـلـي شـنـاخـتـم مـن به خـدا قـسم خـدا را |
دل اگـر خـداشـنـاسي هـمـه در رخ عـلي بـيـن |
|
چـو عـلي گـرفـتـه بـاشـد سـرچـشـمـهً بـقـا را |
بـه خـدا کـه در دو عـالـم اثـر از فـنـا نـمــانـد |
|
بـه شـرار قـهـر سـوزد هـمـه جان ما سـوا را |
مگـراي صحاب رحمت تو بباري ار نه دوزخ |
|
کـه نـگـيـن پـادشـاهـي دهــد از کــرم گـدا را |
بـرو اي گـداي مـسـکـيـن در خـانه عـلي زن |
|
چو اسيـر توسـت اکنون به اسـيـر کـن مـدارا |
بجـز از علي که گويد به پـسر که قـاتـل من |
|
کـه عـلـم کـنـد بـه عـالــم شـهــداي کــربـلا را |
بـه جـز از عـلي که آرد پسري ابوالعـجايب |
|
چـو عـلي که مي تـواند که به سـر بـرد وفا را |
چو به دوست عهـد بـندد ز مـيـان پـاکـبازان |
|
مـتـحـيـرم چـه نــامـم شـــه مــلـک لافـتـي را |
نه خدا توانمش خواند نه بشر توانمش گفت |
|
کـه ز کـوي او غـبـاري بـه مـن آر، تـوتـيـا را |
به دو چشم خونـفشانم هـله اي نسيم رحمت |
|
چـه پـيـامـهـا سـپـردم هـمه سـوز دل صـبـا را |
به امـيـد آنکـه شايـد بـرسد به خاک پـايـت |
|
کـه ز جـــان مـا بـگـردان ره آفـت قــضـــا را |
چو تويي قضاي گردان، به دعاي مستمندان |
|
کـه لـسـان غـيـب خـوشـتـر بـنوازد اين نوا را |
چه زنم چو ناي هـر دم ز نواي شوق او دم |
|
بـــه پــيــام آشــنـايـــي بـــنــوازد آشـــنـــا را |
هـمه شب در اين اميدم که نسيم صبحگاهي |
|
غم دل به دوست گفتن چه خوش است شهـريارا |
ز نـواي مرغ ياحـق بـشـنو کـه در دل شب |
صداي استاد
|
صداي استاد 2 |
 |
صداي استاد 1 |
|
|
صداي استاد 4 |
|
صداي استاد 3 |
|
|
واي چه خسته مي کند تنگي اين قفس مرا |
|
1 |
|
جواني حسرتا با من وداع جاوداني کرد |
|
2 |
|
ستايش مر خدا را شايد و شکر و سپاس او را |
|
3 |
|
گشودي چشم در چشم من و رفتي به خواب اصغر |
|
4 |
|
روي در کعبه اين کاخ کبود آمده ايم |
|
5 |
|
دلم جواب بلي مي دهد صلاي تو را |
|
6 |
|
نامه زد بوم از خراسانم که گلشن نيز رفت |
|
7 |
|
اي خدا هر خبري مي شنويم |
|
8 |
|
فـَرخا چوني و چون مي چرخدت ايام عمر |
|
9 |
|
نگاهي کرده در آفاق و ماهي کرده ام پيدا |
|
10 |
|
دوستانم ناخلف انگاشتند |
|
11 |
|
دلها که آرزوي امام رضا کنند |
|
12 |
|
هرکه نه در سايه ايمان شود |
|
13 |
|
اي کعبه دري باز به روي دل ما کن |
|
14 |
|
کوره ي عشق بيفروز که کانون باشي |
|
15 |
|
چه جاي سر اگر سرور نباشد |
|
16 |
|
خبر واي به سر وقت من آمد شب دوش |
|
17 |
|
آمدي جانم به قربانت ولي حالا چرا |
|
18 |
|
تا هستم اي رفيق نداني که کيستم |
|
19 |
|
آن را که خواندي اي دل غافل حبيب من |
|
20 |
|
قمار عاشقان بُردي ندارد از نَـداران پرس |
|
21 |
|
تا باد صبا کوي تو اش دسترس افتاد |
|
22 |
|
اي فلک خون دل از خوان تو نان، ما را بس |
|
23 |
|
شب است و چشم من و شمع اشک بارانند |
|
24 |
|
چند بارد غم دنيا به تن تنهايي |
|
25 |
|
الا اي نوگل رعنا که رَشک شاخ شمشادي |
|
26 |
|
تا که از طارم ميخانه نشان خواهد بود |
|
27 |
|
باز پيرانه سرم عشق تو در ياد آمد |
|
28 |
|
آوخ آن وحشي غزال دل شکار از من رميد |
|
29 |
|
شب است و چشم به راه ستاره ي سحرم |
|
30 |
|
يارب آن يوسف گمگشده به من باز رسان |
|
31 |
|
ابديت که به هر جلوه تجلا مي کرد |
|
32 |
|
ستون عرش خدا قائم از قيام محمد |
|
33 |
|
نيما! غم دل گو که غريبانه بگرييم |
|
34 |
|
هنوز هست به گوشم صداي سبحاني |
|
35 |
|
گذار آرد مه من گاه گه از اشتباه اينجا |
|
36 |
|
ماندم به چمن شب شد و مهتاب برآمد |
|
37 |
|
در دياري که در او نيست کسي يار کسي |
|
38 |
|
بهار آمد و فرخ فرح، فراز آورد |
|
39 |
|
بنال اي ني که من غم دارم امشب |
|
40 |
|
مرا هر گه بهار آيد به خاطر ياد يار آرد |
|
41 |
|
به دوش ِ دل ز غم عشق بارها دارم |
|
42 |
|
نفسي داشتم و ناله و شيون کردم |
|
43 |
|
ماه من! چهره برافروز که آمد شب عيد |
|
44 |
|
ريختم با نوجواني باز طرح زندگاني |
|
45 |
|
سر بر آريد حريفان که سبويي بزنيم |
|
46 |
|
مرا نديده برفتي، نديده ام بگرفتي |
|
47 |
|
صحنه آفاق چون تو ماه ندارد |
|
48 |
|
تا نپنداري که من سر پيچم از پيمان پير |
|
49 |
|
سري به سينه خود تا صفا تواني يافت |
|
50 |
|
دامن مکش به ناز، که هجران کشيده ام |
|
51 |
|
آسمان خود خبر از عالم درويشان است |
|
52 |
|
تا جلوه کرد طلعت ساقي به جام ما |
|
53 |
|
سر خوش آنان که سر خيره به خمخانه زدند |
|
54 |
|
منم که شعر و تغزل پناهگاه من است |
|
55 |
|
رقيبت گر هنر هم دزدد از من، من نخواهد شد |
|
56 |
|
بود آيا که در صلح وصفا بگشايند |
|
57 |
|
همدمان يارب کجا رفتند و ياران را چه شد |
|
58 |
|
آنان که سرمه از رد ِ پاي شما کنند |
|
59 |
|
علي اي هماي رحمت تو چه آيتي خدا را |
|
60 |
|
گر گوش مال عشق نبودي به ساز من |
|
61 |
|
آمد بهار و لاله شد از ژاله پر ز مي |
|
62 |
|
کوي ميخانه ما آب و هوايي دارد |
|
63 |
|
رو به هر قبله که کردم، صنما سوي تو بود |
|
64 |
|
خيز تا خيمه ي عزلت به خرابات بريم |
|
65 |
|
هر رايت از تو ديدم بود از بلندي آيت |
|
66 |
|
از غم جدا مشو که غنا مي دهد به دل |
|
67 |
|
چشم و ابروي تو تا تير و کماني دارد |
|
68 |
|
اسم اعظم باز گردد با سليمان غم مخور |
|
69 |
|
نه غمي مي رود و ني هوسي مي آيد |
|
70 |
|
نه از اين ورطه نجاتي که کناري گيرند |
|
71 |
|
تا بود خون جگر خوان جهان اين همه نيست |
|
72 |
|
باغ ها خلوت و خالي است کجايي بلبل |
|
73 |
|
به توديع تو جان مي خواهد از تن شد جدا حافظ |
|
74 |
|
رسيدم در تو و دستت ز دامن برنمي دارم |
|
75 |
|
اي صبا با تو چه گفتند که خاموش شدي |
|
76 |
|
محرم آمد و نو کرد درد و داغ حسين |
|
77 |
|
سالها دخمه ي خود ظلمت زندان کردم |
|
78 |
|
ماهم که هاله اي به رخ از دود آهش است |
|
79 |
|
کس نيست در اين گوشه فراموش تر از من |
|
80 |
|
پرتو ذات ازل را دو جهان ذراتند |
|
81 |
|
کاش پيوسته گل و سبزه وصحرا باشد |
|
82 |
|
در بهاران سري از خاک برون آوردن |
|
83 |
|
الا اي هدهد تخت سليمان |
|
84 |
|
مستمندم بسته ي زنجير و زندان، يا علي |
|
85 |
|
گران سِـيرش مبين قاصد که بي پايان بود راهش |
|
86 |
|
ره گشودم در دل از بيگانگي با آشنايي |
|
87 |
|
عجب پايي گريزان دارد اين عمر |
|
88 |
|
اي تو ديوانه که هر بيتش يکي دنيا غزل |
|
89 |
|
ندانم اين جهان يا آن جهان به |
|
90 |
|
عمر بگذشت به کوچيدن ايامي چند |
|
91 |
|
بگشا بر رخ مي خواره دَري بهتر از اين |
|
92 |
|
اي گل به شکر آنکه در اين بوستان گلي |
|
93 |
|
شب به هم درشکند زلف چليـپايي را |
|
94 |
|
اگر خورشيد شد خاموش ماه و اختري هم هست |
|
95 |
|
شيعيان ديگر هواي نينوا دارد حسين |
|
96 |
|
عجين تن نِـيي کز ماء و تيني |
|
97 |
|
زندگي خسته کند گر همه يکسان گذرد |
|
98 |
|
در قفسم حوصله سر مي رود |
|
99 |
|
جهان من همه آيينه و عشق است آيينم |
|
100 |
|
هر دمم ديده به ديدار عزيزي بگشايد |
|
101 |
|
سِـر سوداي تو در هيچ سري نيست که نيست |
|
102 |
|
هدهد بيا به شهر صبا مي فرستمت |
|
103 |
|
با تو گر عشق ندادند گناه من نيست |
|
104 |
|
از من چه طالعي است که با اين شتاب عمر |
|
105 |
|
تسليم شو که حکم قضا مي توان شنيد |
|
106 |
|
عاشقي درد است و درمان نيز هم |
|
107 |
|
آنجا که به شمشير جفاي تو بميرم |
|
108 |
|
چه گزارشي است يارب به تغني نوايي |
|
109 |
|
نه عقلي و نه ادراکي و من خود خاک و خاشاکي |
|
110 |
|
آفتاب تو ام از روزن دل مي تابد |
|
111 |
|
پاشو اي مست که دنيا همه ديوانه ي توست |
|
112 |
|
از اين شيطان که من ديدم ، کسي جان در نخواهد برد |
|
113 |
|
پيمانه الستم پيموده شور ومستي |
|
114 |
|
داغ يارانم به جان تازد که ياران را چه شد |
|
115 |
|
آفرينش کتاب حکمت اوست |
|
116 |
|
حافظا باز از تو استدعاي همت مي کنم |
|
117 |
|
بي تو اي دل نکند لاله به بار آمده باشد |
|
118 |
|
تويي که جوهر جاني و جان هر دو جهاني |
|
119 |
|
گفتي تو هم به مجلس اغيار مي روي |
|
120 |
|
اي هدهد از سرير سليمان ما بگو |
|
121 |
|
درس عشقي که شد از عهد دبستان از بر |
|
122 |
|
گل و شمعم به مزار دل خونين آمد |
|
123 |
|
دوشم چه خواب خوش که شب غم سر آمدي |
|
124 |
|
از متن جمال تو کجا ديده شود سير |
|
125 |
|
زدي حلقه ام بر در آشنايي |
|
126 |
|
تنيده دور و بر جان من طناب تنم |
|
127 |
|
عشق باز آي که جاني به تنم باز آيد |
|
128 |
|
گلچين که آمد اي گل من در چمن نباشم |
|
129 |
|
سلطان قضا صولتي از سلطنت اوست |
|
130 |
|
برداشت پرده شمعم و پروانه پر گرفت |
|
131 |
|
سبوکشان که به ظلمات عشق خضر رهند |
|
132 |
|
چند بيداد کني دادم کن |
|
133 |
|
اي آفتاب هاله اي از روي ماه تو |
|
134 |
|
شب چراغ خلوت شب زنده دارانم چو شمع |
|
135 |
|
هاتفم زير لبي گاه صدا مي گويد |
|
136 |
|
بجهيم از خود و در جبهه بجوييم خدا را |
|
137 |
|
اي بر سرير ملک ازل تا ابد خدا |
|
138 |
|
سعديا! از باب عشقت در گلستان آمديم |
|
139 |
|
عمر دنيا به سر آمد که صبا مي ميرد |
|
140 |
حيدربابايا سلام
کتاب "حیدر بابا" به همراه ترجمه فارسی : دانلود
|
(١) (٥) (٩) (١٣) (١٧) (٢١) (٢٥) (٢٩) (٣٣) (٣٧) (٤١) (٤٥) (٤٩) (٥٣) (٥٧) (٦١) (٦٥) (٦٩) (٧٣) |
(١)
|
